ΤΟ ΜΕΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ

Οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν είτε το χαλίκι-βότσαλο είτε σφαιρίδιο από άργιλο για μέσο.  Εντούτοις, υπάρχουν και άλλα υλικά υποψήφια, ανάλογα με το τι θέλουμε και μπορούμε να προμηθευτούμε. Πάμε να δούμε τι πρέπει και τι δεν πρέπει να έχει το μέσο.

Πρέπει να

•  Να μην επηρεάζει το pH του νερού- τόσο αρχικά όσο και με την πάροδο του χρόνου, τα μέσα δεν πρέπει να επηρεάζουν το pH του συστήματος ή να αλλοιώνουν οποιεσδήποτε θρεπτικές ουσίες του συστήματος. Προσέξτε τον ασβεστόλιθο και το μάρμαρο επειδή τείνουν αυξάνουν το pH λόγω του ανθρακικού ασβεστίου που περιέχουν. Υπάρχουν και άλλα υλικά που τείνουν να οδηγήσουν το pH πρός τα κάτω με την πάροδο του χρόνου (Diotamite, Maidenwell, και Higrozyme). Τα περισσότερα είδη χαλικιών-βοτσάλων και ηφαιστιογενών πετρωμάτων (ελαφρόπετρα) είναι αδρανή και διατηρούν ουδέτερο pH.
• Να μήν αποσυντίθεται ποτέ - δεν πρέπει ποτέ να σπάνε ή να αποσυντιθενται.  Εάν αφεθούν να αποσυντεθούν το αποτέλεσμα θα είναι να μπλοκαριστούν οι σωληνώσεις μας καθώς και ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις τόσο στο pH όσο και στα επίπεδα των θρεπτικών συστατικών μας.  Η διαδικασία αποσύνθεσης μπορεί επίσης να δημιουργήσει τανίνες στο νερό που θα το έκαναν πιο σκούρο με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να δούμε σε τι κατάσταση είναι τα ψάρια μας. Αυτό αποκλείει τη χρήση χώματος, τύρφης,  ξύλινων υλικών ή εκείνων από καρύδα.
•  Να έχουν το κατάλληλο μέγεθος -  πρέπει να βρείτε κάποιο μέσο που να μην είναι ούτε πάρα πολύ μικρό, αλλά ούτε και πάρα πολύ μεγάλο.  Το μέσο που είναι πάρα πολύ μικρό - παραδείγματος χάριν άμμος, περλίτης, και βερμικουλίτης - θα γίνει γρήγορα πολύ συμπαγές και δεν θα επιτρέπει στον αέρα και το νερό να κυκλοφορήσει ελεύθερα γύρω από τις ρίζες των φυτών.  Το μέσο που είναι πάρα πολύ μεγάλο - παραδείγματος χάριν, μεγάλα ηφαιστιογενή πετρώματα- θα δημιουργήσει μεγάλα κενά αέρα όπου οι ρίζες των φυτών δεν θα μπορέσουν να ευδοκιμήσουν.  Το κατάλληλο μέγεθος για την ενυδρειοπονία φαινεται να είναι μεταξύ 15 και 40 χιλιοστά σε διάμετρο (ιδανικό θεωρώ το 30 χιλιοστά).

 Καλό θα ήταν να

• Να είναι πορώδες - όσο περισσότερη επιφάνειας δίνετε στα βακτήρια για να εγκατασταθούν τόσο πιο δυνατό και παραγωγικό θα είναι το σύστημά σας. Επιπλέον το πορώδες υλικό κρατά τον αέρα και το νερό καλύτερα από το μη πορώδες υλικό, και είναι πιο ελαφρύ.  Το κατάλληλο μέγεθος ηφαιστιογενούς πετρώματος είναι ένα εξαιρετικό δείγμα.
• Να είναι εύκολο στο χειρισμό - οι αιχμηρές άκρες του χαλικιού είναι σκληρές τόσο για τις ρίζες των φυτών όσο και για τα χέρια του κηπουρού.  Εάν γεμίσετε το κρεβάτι σας με μέσα στρογγυλευμένα ή με ομαλή επιφάνεια, όπως το βότσαλο ή με ειδικά σφαιρίδια αργίλου, όπως το Hydroton, θα αποφύγετε τέτοιες δυσκολίες.Το Hydroton έχει δυο αρνητικά, εκτός απο την ακριβή τιμή, δεν προσφέρει αρκετά καλή στήριξη σε μεγάλα φυτά όπως οι τοματιές.

Όποιο υλικό και αν επιλέξετε, πρέπει να λάβετε υπόψιν σας οτι τα κρεβάτια πρέπει να έχουν βάθος γύρων στα 33 εκατοστά (φαινεται να ευνοει την αναπτυξη του φυτού) οπότε ο προυπολογισμός σας μπορεί να διαφέρει πολύ διαλέγοντας διαφορετικό υλικό.

 Το Νερό

Το νερό για το περιβάλλον των ψαριών πρέπει να είναι όσο πιο καθαρό γίνεται. Ιδανικά θα πρέπει να έχει  ουδέτερο pH και να μην περιέχει οπωσδήποτε χλώριο ή χλωραμίνες. Εντούτοις, αυτό δεν είναι δυνατό στις περισσότερες περιπτώσεις. Επειδή υπάρχει ο φόβος για την όξινη διάβρωση των σωλήνων, το νερό που κυκλοφορεί στο δίκτυο ύδρευσης έχει pH πάνω από 7 (αλκαλικό).  Επίσης σίγουρα περιέχει χλώριο (ίσως και χλωραμίνες σε κάποιες περιοχές. καλό είναι να ρωτήσετε τους υπευθυνους).  Για να καθαρίσετε το νερό από το χλώριο( όχι απο τις χλωραμίνες, που εαν υπάρχουν θα πρεπει να πάρετε αντιχλώριο απο κάποιο pet shop ή να χρησιμοποιήσετε φίλτρο ενεργού άνθρακα ή φίλτρο UV ). Αυτό θα αποβάλλει το χλώριο το οποίο θα εξατμιστεί.  Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, το pH μπορεί να αλλάξει, μην προσπαθήσετε να το  τροποποιήσετε τώρα καθώς θα αλλάξει αργότερα πάλι.

Θέλετε το pH του νερού σας να είναι συμβατό με αυτό που θέλουν τα ψάρια σας, τα φυτά σας και τα βακτήρια  που θα αναπτυχθούν σύντομα στο σύστημά σας.  Για τα ψάρια, αυτό είναι ένα pH περίπου στο 6.5 έως 9.0. Για τα φυτά, αυτό είναι ένα pH περίπου 5.0 έως 7.0 και για τα βακτήρια είναι ένα pH 6.0 έως 8.0.  Στα συστήματα ενυδρειοπονίας γίνεται ένας συμβιβασμός μεταξύ των απαιτήσεων pH και των τριών. Κατά συνέπεια, το βέλτιστο pH είναι περίπου 6.7 έως 7.2. Αυτό είναι εντάξει για τα ψάρια (καθώς προστατεύει από την τοξικότητα αμμωνίας), είναι εντάξει για τα φυτά ( δεδομένου ότι  επιτρέπει τη λήψη των θρεπτικών ουσιών που απαιτούνται για την ανάπτυξη τους) και είναι καλό για τα βακτήρια.

Εδώ είναι μερικοί ασφαλείς τρόποι για να μειωθεί το pH σε ένα σύστημα ενυδρειοπονίας
    Ένα προϊόν αποκαλούμενο “pH Down for Aquariums “ (θα το βρείτε σε pet shop)
    Λίπασμα θειικού σιδήρου 

    Ξίδι (ένα μέτριο οξύ)
    Υδροχλωρικό οξύ (πολύ ισχυρό οξύ)
    Θειικό οξύ (ισχυρό οξύ)
   (μην χρησιμοποιήστε κιτρικό οξύ δεδομένου ότι είναι αντιβακτηριακό!)

Εδώ είναι μερικοί ασφαλείς τρόποι για να αυξηθεί το pH σε ένα σύστημα ενυδρειοπονίας

    Ένα προϊόν αποκαλούμενο “pH Up for Aquariums” (θα το βρείτε σε pet shop)
    Διττανθρακικό νάτριο (μαγειρική σόδα)
    Διττανθρακικό κάλιο (ισχυρό - επιπλέον όφελος από την προσθήκη καλίου)
    Σβημένος/ενυδατωμένος ασβέστης - υδροξείδιο ασβεστίου (πολύ ισχυρό)
    Ασβέστης δολομίτη - ανθρακικό άλας μαγνήσιου ασβεστίου (μέτριο - αύξηση σκληρότητας)
    Ανθρακικό ασβέστιο (κοχύλια, τσόφλια αυγών, ήπιο ρυθμιστικό υλικό)

http://greekaquaponics.blogspot.gr/2012/03/blog-post_08.html

ΤΟ ΝΕΡΟ

ΤΟ ΝΕΡΟ

Το νερό που θα προσθέσουμε στο σύστημα μας  μπορεί να προέρχεται από τη βροχή που ίσως συλλέγουμε σε βαρέλια, από υπόγεια ύδατα (πηγάδι), ή από το υδραγωγείο. Νερό που προέρχεται από λίμνες, ποτάμια ή μετά από βιολογικό καθαρισμό δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί, παρά μόνο εάν έχετε επαγγελματικό εξοπλισμό απολύμανσης και φιλτραρίσματος  αλλά και μέτρησης ειδικών παραμέτρων και ποιοτικών χαρακτηριστικών του νερού, καθώς όπως αντιλαμβάνεστε υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να επιβαρύνετε το σύστημα σας με ανεπιθύμητους ρύπους και μικρόβια.

Νερό της βροχής

Το νερό της βροχής είναι ίσως μια ιδανική λύση καθώς είναι ελεύθερο χλωρίου, χλωραμινών και παθογόνων μικροβίων αρκεί η συλλογή του να γίνει με τρόπο που να μην επιτρέπει την επιμόλυνση του. Πρέπει να προσέξουμε στην περιοχή που συλλέγουμε την βροχή να μην γίνονται ψεκασμοί με εντομοκτόνα-παρασιτοκτόνα αλλά ούτε να υπάρχει και κάποιο εργοστάσιο στην γύρω περιοχή γιατί κινδυνεύει το βρόχινο νερό να έχει επιμολυνθεί με ανεπιθύμητους ρύπους. Σε γενικές γραμμές το νερό της βροχής είναι ελαφρώς όξινο. Σε περιοχές με μεγάλη ατμοσφαιρική ρύπανση λόγω του φαινομένου της όξινης βροχής το νερό που θα μαζέψουμε μπορεί να είναι ισχυρά όξινο και να χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε ανθρακικό ασβέστιο ή ανθρακικό κάλιο για να ρυθμίσουμε το pH μας γύρω στο 6.5 με 7.2 (θα γράψω αργότερα περισσότερα για το ιδανικό pH του συστήματος μας.

Νερό από υπόγεια ύδατα

Νερό από πηγάδια ή πηγές θα πρέπει να ελεγχθεί για νιτρώδη, νιτρικά, αμμωνία . ολική σκληρότητα και pH πριν το τοποθετήσουμε στο σύστημα μας.

Νερό από υδραγωγείο

Το νερό του υδραγωγείου είναι τις περισσότερες αλκαλικό (δηλ. pH > 7), καθώς αυτό φαίνεται να προσφέρει κάποια προστασία απέναντι στην διάβρωση των σωληνώσεων του δικτύου ύδρευσης. Εάν το pH είναι πολύ αλκαλικό θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε κάποιο ελαφρύ οξύ όπως π.χ. ξύδι ή χυμό λεμονιού. Για την αποφυγή ανάπτυξης μικροοργανισμών το νερό επεξεργάζεται με χλωρίνη  ή χλωραμίνες ( ένωση χλωρίνης με αμμωνία). Καλό θα ήταν να ρωτήσετε την τοπική δημοτική  εταιρεία  παροχής ύδατος καθώς σε αρκετές περιοχές χρησιμοποιείται μόνο χλώριο. Οι δύο αυτές ουσίες θα βλάψουν τόσο τα ψάρια μας όσο και τα νιτροποιητικά βακτήρια που θέλουμε να αναπτυχθούν στο σύστημα μας. Γι’ αυτό πρέπει να εξουδετερωθούν - αφαιρεθούν από το νερό που θα χρησιμοποιήσουμε. Το χλώριο είναι σχετικά εύκολο να αφαιρεθεί απλά αφήνοντας το νερό για 48 ώρες να κυκλοφορήσει μέσα στο σύστημα μας ή αφήνοντας το για 48 ώρες σε κάποιο τρίτο ανοιχτό βαρέλι. Είναι ωφέλιμο να υπάρχει επαφή της επιφάνειας του νερού με την ατμόσφαιρα καθώς και καλός αερισμός και κίνηση αυτού ώστε να γίνει πιο γρήγορα η ανταλλαγή του χλωρίου και η εξάτμιση του στην ατμόσφαιρα. Οι χλωραμίνες είναι πολύ δυσκολότερο να αφαιρεθούν με αυτό τον τρόπο. Μια γρήγορη λύση είναι η χρήση ειδικού ‘αντιχλωρίου’ από κάποιο pet shop που θα εξουδετερώσει τόσο το χλώριο όσο και τις χλωραμίνες. Οι χλωραμίνες μπορούν να αφαιρεθούν και με αντίστροφη όσμωση ή με κάποιο φίλτρο UV εάν διαθέτετε κάτι τέτοιο. Επιπλέον υπάρχουν και κάποιες εναλλακτικές μέθοδοι που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο και υποστηρίζουν ότι μπορούμε να αφαιρέσουμε τις χλωραμίνες  χρησιμοποιώντας βιταμίνη C και άμεση έκθεση του νερού μας στον ήλιο για 3-7 ημέρες. Ακόμη υπάρχει στο Wikipedia μια μέθοδος αφαίρεσης χλωραμινών με υπερχλωρίωση. Αναλυτικά: προσθήκη χλωρίου με τη μορφή οικιακής χλωρίνης ή χλώριου ειδικού για πισίνες  σε συγκέντρωση 10 ppm διατηρώντας παράλληλα τοpH στο 7. Το υδροχλωρικό οξύ αποδεσμεύει την αμμωνία από τις χλωραμίνες και η αμμωνία θα φύγει με τη μορφή αερίου από την επιφάνεια του νερού. Αυτή η διαδικασία διαρκεί περίπου 24 ώρες. Οι χλωρίνη που απομένει μπορεί να αφαιρεθεί με την έκθεση σε έντονη ηλιακή ακτινοβολία εντός 4 ωρών ή ακολουθώντας την διαδικασία που αναφέρθηκε πιο πριν.

http://greekaquaponics.blogspot.gr/2012/03/blog-post_17.html

ΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΑΜΜΩΝΙΑ (ΝΗ3/ΝΗ4)

• Αποβάλλεται από τα ψάρια  (κόπρανα ή αποπνοια από τα βραγχια) και παράγεται και απο την παραπάνω τροφή που δεν τρώνε τα ψάρια μας και αποδομείται.
• Σε ένα υγιές ενυδρειο πονικο σύστημα τα επίπεδα της αμμωνίας πρέπει να είναι 0 ppm (parts per million) 0mg/L. Αν δούμε κάποια αύξηση ενώ έχει στρωθεί το σύστημα μας τότε το πιο συνηθισμένο είναι οτι ταίζουμε τα ψάρια μας πολύ περισσότερο από αυτό που θέλουν να φάνε. Πρακτικός κανόνας ταίζουμε τόση τροφή όσο τρώνε τα ψάρια μας σε 3-5 λεπτά. Αν την φάνε πολύ γρήγορα βάζουμε λίγο ακόμη, ενώ αν δεν την φάνε την επόμενη φορά βάζουμε λιγότερη. Ταίζουμε 1-2 φορές την ημέρα.
• Αν ανέβει πάνω από 0,02 ppm τότε αρχίζει και γίνεται βλαβερή για τα ψάρια μας. Στιγμιαίες αυξήσεις έως 0,5ppm μπορεί να μην σκοτώσουν τα ψάρια μας αλλά πολύ πιθανά θα προκαλέσουν νόσο στα βράγχια των ψαριών μας.
•  Όσο πιο όξινο είναι το pH τόσο περισσότερη αμμωνία βρίσκεται στην ιονισμένη μορφή(ΝΗ4) του αμμωνίου που είναι λιγότερο τοξική, ενώ οσο πιο αλκαλικό ειναι το pH τόσο περσσότερη αμμωνία βρίσκεται στην μη ιονισμένη τοξική μορφη(ΝΗ3).
• Είναι το πιο τοξικό παράγωγο απο ολες τις παραμέτρους 
• Εάν ανέβει πάνω από 1ppm 1) χαμηλώστε το pH στο 6,4-6,8 2)αυξήστε τον αερισμό της δεξαμενής 3) αλλάξτε 40% του νερού της δεξαμενής 4) μειώστε τον αριθμό των ψαριών

ΝΙΤΡΩΔΗ (ΝΟ2)

• Παράγονται από τα Nitrosomonas βακτήρια από την αποδόμηση της αμμωνίας.
• Είναι τοξικά για τα ψάρια. Πάνω από 0,5ppm (mg/L) προκαλούν δηλητηρίαση απο νιτρώδη στα ψάρια μας και το θάνατο.
• Σε ένα υγιές ενυδρειο πονικο σύστημα τα επίπεδα των νιτρωδών πρέπει να είναι 0 ppm (parts per million) 0mg/L.
• Εάν ανέβουν πάνω από 0,25ppm 1) αυξήστε τον αερισμό της δεξαμενής2) αλλάξτε 40% του νερού της δεξαμενής 3) μειώστε τον αριθμό των ψαριών

ΝΙΤΡΙΚΑ(ΝΟ3)

• Παράγονται απο τα Nitrobacter βακτήρια απο την αποδόμηση των νιτρωδών.
• Τα ψάρια μπορούν να αντέξουν σχετικά ψηλά επίπεδα νιτρικών
• Λειτουργούν σαν λίπασμα για τα φυτά μας.
• Σε ένα υγιές ενυδρειοπονικο σύστημα τα επίπεδα των νιτρικών πρέπει να είναι γύρω στα 50ppm. Μέτρηση νιτρικών πάνω απο 50ppm σημαίνει οτι δεν έχουμε φυτέψει αρκετά φυτά στα κρεβάτια μας ή πρέπει να προσθέσουμε επιπλέον κρεβάτια.
•  Εάν ανέβουν πάνω από 100ppm 1) αλλάξτε 40% του νερού της δεξαμενής 2) φυτέψτε περισσότερα φυτά ή προσθέστε περισσότερα κρεββάτια.

ΟΞΥΓΟΝΟ(Ο2)

• Το οξυγόνο μεταφέρεται στο νερό απο την ατμόσφαιρα με απλή διάχυση. Το μέγεθος της επιφάνειας επαφής νερού- αέρα και η κίνηση στην επιφάνειας του νερού επηρεάζουν θετικά την δυνατότητα διάχυσης. Η χρήση αεραντλίας αυξάνει αυτή την επιφάνεια καθώς κάθε φυσαλίδα λειτουργεί ξεχωριστά σε οτι αφορα την διάχυση.
• Το διαλυμένο οξυγόνο στο νερό εξαρτάται από τη θερμοκρασία του νερού. Όσο πιο χαμηλή θερμοκρασία τόσο πιο πολύ διαλυμένο οξυγόνο. Για παράδειγμα το διαλυμενό οξυγόνο(Δ.Ο.) (DO) σε θερμοκρασία 0 C είναι περίπου 15mg/L, ενώ σε θερμοκρασία 30 C είναι περιμπου το μισό 7,5mg/L.
• Σε ένα υγιές ενυδρειοπονικο σύστημα τα επίπεδα του διαλυμένου οξυγόνου στο νερό δεν πρέπει να είναι κάτω από 5mg/L.
• Αν πέσουν κάτω από 5mg/L τα ψάρια θα αρχίσουν να ανεβαίνουν στην επιφάνεια για αέρα, τα βακτήρια θα πάψουν να μετατρέπουν την αμμωνία (γιατί και αυτα χρειάζονται οξυγόνο για να λειτουργήσουν) σε νιτρώδη και αν δεν κάνουμε κάτι τα ψάρια μας θα πεθάνουν σε μερικές ώρες ( δεν θα αντέξουν περισσότερες από 4 ώρες {σε πιο φορτωμένα συστήματα θα πεθάνουν πιο γρήγορα}).
• Εάν τα επίπεδα του οξυγόνου είναι κάτω από 3-5 ppm 1) αυξήστε τον αερισμό της δεξαμενής  2) μειώστε τον αριθμό των ψαριών

http://greekaquaponics.blogspot.gr/2012/03/blog-post_24.html

ΑΛΑΤΑ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΑΛΑΤΑ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΑΖΩΤΟ(Ν)

Το άζωτο είναι κύριο συστατικό των πρωτεϊνών, των ορμονών, της χλωροφύλλης, των βιταμινών και των ενζύμων των φυτών. Ο μεταβολισμός του αζώτου είναι ουσιαστικός τόσο για την ανάπτυξη των μίσχων όσο και των φύλλων. Το υπερβολικό άζωτο μπορεί να καθυστερήσει την ανθοφορία και την καρποφορία. Η έλλειψη του αζώτου μπορεί να μειώσει την παραγωγή, να οδηγήσει σε κιτρίνισμα των φύλλων και να καθυστερήσει την ανάπτυξη.

σημεία έλλειψης: κιτρίνισμα των παλιών φύλλων, τα καινούργια φύλλα και τα κλωνάρια γίνονται ανοιχτό πράσινο χρώμα

ΦΩΣΦΟΡΟΣ (P) 

Ο φώσφορος είναι απαραίτητος για τη βλάστηση των σπόρων, τη φωτοσύνθεση, τη δημιουργία πρωτεϊνών και σχεδόν σε ότι έχει να κάνει με την ανάπτυξη και το μεταβολισμό των φυτών. Ο φώσφορος είναι απαραίτητος για την ανάπτυξη των ριζών αλλά και των καρπών. Μεγάλες ποσότητες φωσφόρου χωρίς επαρκή επίπεδα ψευδαργύρου, μπορούν να οδηγήσουν σε έλλειψη ψευδαργύρου.

σημεία έλλειψης: οι άκρες των φύλλων δείχνουν σαν να έχουν καεί ενώ τα παλαιότερα φύλλα γίνονται σκούρα πράσινα ή ακόμη και μώβ ή κόκκινα ακόμη και οι μίσχοι των φυτών μπορεί να αποκτήσουν μώβ χρώμα.

 Πρόωρη πτώση των φρούτων και των λουλουδιών 

Πηγές φωσφόρου για τα φυτά

φωσφορικό άλας, τσάι κομπόστας, φωσφορικό οξύ 

ΚΑΛΙΟ(Κ)

Το κάλιο είναι απαραίτητο για το σχηματισμό σακχάρων, αμύλων, υδατανθράκων, σύνθεση πρωτεϊνών και κυτταρική διαίρεση στις ρίζες και σε άλλα μέρη του φυτού. Βοηθά στην προσαρμογή της ισορροπίας του νερού, βελτιώνει την ακαμψία των μίσχων και την ανθεκτικότητα στο κρύο και τις ασθένειες, βελτιωμένη γεύση και χρώμα στα φρούτα και τα λαχανικά, αυξάνει την περιεκτικότητα σε έλαια στα φρούτα και είναι σημαντικό για τα λαχανικά στα οποία τρώμε τα φύλλα. Η έλλειψη καλίου έχει ως αποτέλεσμα χαμηλή παραγωγή, κυρτωμένα φύλλα με στίγματα, ή φύλλα με όψη καμένου.

σημεία έλλειψης: τα παλια φύλλα μαραίνονται και μοιάζουν σαν καμένα , τα καινούργια φύλλα κιτρινίζουν από τις άκρες πρός το κέντρο 

Πηγές καλίου για τα φυτά

τσάι κομπόστας , στάχτη από ξύλα, χλωριούχο κάλιο, θεϊκό κάλιο

ΘΕΙΟ(S)

Το θείο είναι δομικό συστατικό των αμινοξέων, των πρωτεϊνών, των βιταμινών και των ενζύμων και είναι απαραίτητο για την παραγωγή χλωροφύλλης. Επηρεάζει τη γεύση σε πολλά λαχανικά.  σημεία έλλειψης: τα φύλλα που αποκτούν ανοικτό πράσινο χρώμα αρχικά τα νεαρά φύλλα και ύστερα ακολουθούν τα παλαιότερα

Πηγές θείου για τα φυτά

Γύψος, 

ΜAΓΝΗΣΙΟ(Mg)

Το μαγνήσιο αποτελεί δομικό συστατικό του μορίου της χλωροφύλλης και είναι απαραίτητο για τη λειτουργία των ενζύμων του φυτού. Χρησιμοποιείται για τη δημιουργία των καρπών. Είναι ουσιώδες για τη βλάστηση των σπόρων. Τα φυτά που πάσχουν από έλλειψη μαγνησίου εμφανίζονται χλωρωτικά, εμφανίζουν κιτρινίσματα ανάμεσα στις φλέβες των παλαιότερων φύλλων και μπορεί να πέφτουν και τα φύλλα τους. Μπορεί να εφαρμοστεί και με τη μορφή σπρέι απευθείας στα φύλλα.

σημεία έλλειψης:τα παλιά φύλλα κιτρινίζουν στην άκρη αφήνοντας ένα πράσινο σχήμα με μορφή βέλους στο κέντρο του φύλλου.

Πηγές μαγνήσιου για τα φυτά

ασβεστιτικός ασβεστόλιθος, δολομιτικός ασβεστόλιθος, υδατοδιαλυτά μείγματα ιχνοστοιχείων

ΑΣΒΕΣΤΙΟ(Ca)

Το ασβέστιο ενεργοποιεί τα ένζυμα, είναι δομικό στοιχείο της κυτταρικής μεμβράνης, επηρεάζει την κίνηση του νερού στα κύτταρα και είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των κυττάρων Επίσης συμμετέχει στη δημιουργία των ριζών, κυρίως των ακραίων κομματιών. Κάποια φυτά πρέπει να έχουν ασβέστιο για να απορροφήσουν άζωτο και άλλα ιχνοστοιχεία.  Η έλλειψη ασβεστίου οδηγεί σε διακοπή της ανάπτυξης των μίσχων, των λουλουδιών και των ριζών. Ανάμεσα στα συμπτώματα της έλλειψης ασβεστίου είναι η μειωμένη ανάπτυξη, μαύρες κηλίδες στα φύλλα και τα φρούτα(blossom end rot).

σημεία έλλειψης: κιτρίνισμα των άκρων των φύλλων, τα καινούργια φύλλα είναι παραμορφωμένα,blossom end rot

Πηγές ασβεστίου για τα φυτά

Γύψος, δολομίτης, ασβεστόλιθος

ΣΙΔΗΡΟΣ(Fe)

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για πολλές από τις λειτουργίες των ενζύμων και δρα ως καταλύτης για τη σύνθεση της χλωροφύλλης. Είναι ουσιώδης για τα νεαρά αναπτυσσόμενα μέρη των φυτών. Συμπτώματα της έλλειψης σιδήρου είναι τα χλωμά νέα φύλλα που στη συνέχεια κιτρινίζουν. Αν το pH του νερού είναι υψηλό, τότε ο σίδηρος δε μπορεί να απορροφηθεί από τα φυτά.  Η εφαρμογή ενός όξινου βελτιωτικού υγρού που περιέχει χηλικό σίδηρο μπορεί να διορθώσει το πρόβλημα.

σημεία έλλειψης:κιτρίνισμα ανάμεσα στις φλέβες των νέων φύλλων

Πηγές σιδήρου για τα φυτά

Χηλικός σίδηρος, θειϊκός σίδηρος, οξείδια του σιδήρου, υδατοδιαλυτά μείγματα ιχνοστοιχείων

ΜΑΓΓΑΝΙΟ(Μn)

Το μαγγάνιο εμπλέκεται στη δραστηριότητα των ενζύμων για τη φωτοσύνθεση, την αναπνοή και το μεταβολισμό του αζώτου και των υδατανθράκων. Η έλλειψη του Μαγγανίου προκαλεί κιτρίνισμα των φύλλων με πράσινες φλεβες στα νεαρα φύλλα αλλα αυτο δεν είναι τόσο εμφανές όσο με το σίδηρο. Σε προχωρημένα στάδια έλλειψης μαγγανίου, τα ανοιχτόχρωμα μέρη του φυτού γίνονται λευκά και τα φύλλα πέφτουν. Μπορεί να εμφανιστούν καφέ, μαύρες ή γκρίζες κηλίδες δίπλα στις φλέβες,μείωση του μεγέθους των φύλλων ή και των καρπών

σημεία έλλειψης:κιτρίνισμα ανάμεσα στις φλέβες των νέων φύλλων

Πηγές μαγγανίου για τα φυτά

Υδατοδιαλυτά μείγματα ιχνοστοιχείων

ΒΟΡΙΟ(Β)

Το βόριο είναι απαραίτητο για το σχηματισμό της κυτταρικής μεμβράνης, την ακεραιότητα της μεμβράνης, την απορρόφηση του ασβεστίου και μπορεί να βοηθήσει στην κυκλοφορία των σακχάρων. Το βόριο επηρεάζει τουλάχιστον 16 λειτουργίες στα φυτά. Αυτές οι λειτουργίες περιλαμβάνουν την άνθιση, τη βλάστηση, την παραγωγή φρούτων, τη διαίρεση των κυττάρων, τη κίνηση των ορμονών και τη κυκλοφορία του νερού. Το βόριο πρέπει να είναι διαθέσιμο καθ όλη τη διάρκεια της ζωής του φυτού. Η έλλειψη βορίου σκοτώνει τα τελικά μάτια των φυτών. Τα φύλλα είναι παχιά, κυρτά και εύθραυστα. Τα φρούτα, οι κόνδυλοι και οι ρίζες χάνουν το χρώμα τους, εμφανίζουν ρωγμές και είναι διάστικτα με καφέ κηλίδες. τα φυτά χάνουν στην κορυφή τα φύλλα τους και μένουν μόνο τα κλωνάρια.

Πηγές βορίου για τα φυτά

Υδατοδιαλυτά μείγματα ιχνοστοιχείων, βορικό οξύ, τετραβορικό νάτριο, υγρό βόριο

ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΣ(Zn)

Ο ψευδάργυροςείναι ένα συστατικό των ενζύμων ή λειτουργικός συμπαράγοντας ενός μεγάλου αριθμού ενζύμων ρυθμίζει την αναπτυξη των φυτων την κατανάλωση των σακχάρων . Ο ψευδάργυρος είναι σημαντικός για το μεταβολισμό των υδατανθράκων, τη σύνθεση των πρωτεϊνών και τη ανάπτυξη μίσχων. Τα φυτά που πάσχουν από έλλειψη ψευδαργύρου έχουν διάστικτα φύλλα με ανομοιόμορφα χλωρωτικές περιοχές. Η έλλειψη ψευδαργύρου, οδηγεί σε έλλειψη σιδήρου οπότε τα φυτά παρουσιάζουν και τα συμπτώματα της έλλειψης σιδήρου. Το χαμήλωμα του pH κάνει περισσότερο διαθέσιμο τον ψευδάργυρο, σε βαθμό που μπορεί να καταστεί τοξικός για το φυτό.

Πηγές ψευδάργυρου για τα φυτά

Υδατοδιαλυτά μείγματα ιχνοστοιχείων, φυκάλευρα

ΧΑΛΚΟΣ(Cu)

Ο χαλκός συγκεντρώνεται στις ρίζες των φυτών και παίζει ρόλο στο μεταβολισμό του αζώτου. Είναι συστατικό  διαφόρων ενζύμων και μπορεί να είναι μέρος των συστημάτων των ενζύμων που χρησιμοποιούν υδατάνθρακες και πρωτεΐνες. Η έλλειψη χαλκού έχει ως αποτέλεσμα το θάνατο των νέων άκρων και την ανάπτυξη καφέ κηλίδων στα τελικά φύλλα.  Ο χαλκός σε μεγάλες αναλογίες, μπορεί να αποβεί τοξικός τόσο για τα φυτά όσο και για τα ψάρια μας. Βοηθάει στην ανάπτυξη αλλά και την καλή λειτουργία των ριζών.

 σημεία έλλειψης: τα φύλλα γίνονται σκούρα πράσινα και η ανάπτυξη του φυτού καθυστερημένη.

Πηγές χαλκού για τα φυτά

Υδατοδιαλυτά μείγματα ιχνοστοιχείων, θεϊικός χαλκός

ΜΟΛΥΒΔΑΙΝΙΟ(Mo)

Το μολυβδαίνιο είναι δομικό συστατικό των ενζύμων . Χωρίς το μολυβδαίνιο, μπλοκάρεται η σύνθεση των πρωτεϊνών και σταματά η ανάπτυξη των φυτών. Τα νιτροποιητικά  βακτήρια  χρειάζονται επίσης το μολυβδαίνιο. Εάν υπάρχει έλλειψη μολυβδαινίου δεν μπορεί το φυτό να αξιοποιήσει το διαθέσιμο άζωτο μπορεί η σπόροι να μην αναπτυχθούν πλήρως και μπορεί να εμφανιστεί έλλειψη αζώτου. 

σημεία έλλειψης: κιτρινισμένα παλια φύλλα με άκρα που στρέφουν προς τα μέσα ενώ τα νεαρα είναι ανοιχτο πρασινο χρώμα

Πηγές μολυβδαίνιου για τα φυτά

Υδατοδιαλυτά μείγματα ιχνοστοιχείων, τσαι κομπόστας

Τα φυτά χρειάζονται συγκεκριμένο εύρος pH στις ρίζες τους για να μπορέσουν να απορροφήσουν τα θρεπτικά συστατικά. Γι' αυτό ενώ μπορεί να υπάρχει αφθονία θρεπτικών συστατικών στο σύστημα μας τα φυτά μας να παρουσιάζουν έλλειψη θρεπτικών συστατικών

Σε ένα σύστημα ενυδρειο πονίας ο καλύτερος τρόπος για να σιγουρευτούμε ότι τα φυτά μας δεν θα εμφανίσουν καμία έλλειψη κάποιου θρεπτικού στοιχείου είναι να διατηρούμε το pH του νερού μας στο 6,8-7,2 και να ταΐζουμε τα ψάρια μας μια διατροφή με τροφές πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Εάν παρόλα αυτά τα φυτά μας εμφανίζουν σημεία έλλειψης θρεπτικών συστατικών τότε ίσως χρειάζεται να προσθέσουμε κάποιο ( συνήθως σίδηρο και ίσως ασβέστιο ή φώσφορο). 

http://en.wikipedia.org/wiki/Plant_nutrition
http://greekaquaponics.blogspot.gr/2012/04/blog-post.html