Μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Κου Παναγιώτη Καψή για την ΕΝΥΔΡΕΙΟΠΟΝΙΑ-AQUAPONICS
Η ακουαπονική - ενυδρειοπονική καλλιέργεια αποτελεί μορφή της υδροπονικής καλλιέργειας, μίξη της ιχθυοκαλλιέργειας και της υδροπονίας. Η ακουαπονική είναι μια οικονομική πρόταση για την κρίση, ιδανική και για την πόλη. Γίνεται σε αυτή καλλιέργεια λαχανικών, φρούτων και άλλων κηπευτικών παράλληλα με ιχθυοκαλλιέργεια σε μικρούς χώρους.
Ετικέτες
- Βασικές Αρχές (6)
- Βιολογικά Εντομοκτόνα (1)
- Βιολογική Λίπανση (1)
- ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ (5)
- Πληροφορίες - Ερευνα (12)
- Προβλήματα (1)
- Το Νερό και το Μέσο (4)
- ΦΥΤΑ (1)
- Φωτοφραφίες (4)
- Χρηματοδότηση (1)
- ΨΑΡΙΑ (1)
- DVD (4)
- Eλληνικά Video (7)
- TO PH (1)
- Video (23)
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βασικές Αρχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βασικές Αρχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Δευτέρα 15 Απριλίου 2013
Παρασκευή 13 Ιουλίου 2012
ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΥ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ ΨΑΡΙΩΝ ΠΡΟΣ ΟΓΚΟ ΚΡΕΒΑΤΙΩΝ
Αναλογία όγκου δεξαμενής ψαριών προς όγκο κρεβατιών
Κάποιος αναγνώστης ρώτησε πόσα κρεβάτια μπορεί να χρησιμοποιήσει ανά δεξαμενή. Η απάντηση είναι εξαρτάται…
Εξαρτάται από:
- είδος των ψαριών (κάποια ψάρια παράγουν περισσότερη αμμωνία από άλλα)
- το μέγεθος-βάρος των ψαριών στη δεξαμενή μας (βλ. το φόρτωμα του συστήματος μας με ψάρια)
- τη συχνότητα που ταΐζουμε τα ψάρια μας ( όσο πιο συχνά τα ταΐζουμε τόσο περισσότερη αμμωνία παράγεται)
- την περιεκτικότητα της ψαροτροφής σε πρωτεΐνη
- το είδος των φυτών που έχουμε στα κρεβάτια μας (κάποια φυτά π.χ. τα μαρούλια έχουν μικρότερες απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά από άλλα π.χ. ντομάτα)
- την δύνατότητα φιλτραρίσματος των κρεβατιών μας, ή την ύπαρξη ή όχι βιοφίλτρου (είδος συστήματος)
Πρακτικά το πόσα φυτά μπορεί να υποστηρίξει μία δεξαμενή και κατ’ επέκταση πόσα κρεβάτια εξαρτάται από την δυνατότητα να παραχθούν αρκετά νιτρικά από την δεδομένη δεξαμενή ψαριών (αυτό εξαρτάται από το φόρτωμα της δεξαμενής και την υποστήριξη, ενδεχομένως ενός υψηλού φορτώματος...) Άλλο ένα παράγοντα αποτελεί και το γεγονός ότι ένα ενυδρειοπονικό σύστημα (aquaponics) αρχίζει να ωριμάζει μετά από έξι μήνες και φτάνει σε πλήρη ωριμότητα και μέγιστη παραγωγή νιτρικών μετά τα δύο χρόνια. Οπότε μπορείτε να ξεκινήσετε με λίγα και να προσθέσετε στην πορεία επιπλέον κρεβάτια, όταν θα ωριμάσει το σύστημα σας χωρίς να χρειάζεται να αλλάξετε ούτε το φόρτωμα ούτε την τροφή.
Όπως καταλαβαίνεται αυτή η αναλογία εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες και η προσπάθεια να κάνω γενικεύσεις ενέχει τον κίνδυνο να σας οδηγήσω σε λάθος αποτελέσματα. Επειδή όμως σίγουρα κάποιος θα ρωτήσει κάποιο παράδειγμα ή γενικό κανόνα, θα τολμήσω να γράψω κάποιες ενδεικτικές αναλογίες χωρίς όμως να είναι δεσμευτικές… Σε συστήματα που τα κρεβάτια περιέχουν κάποιο μέσο μία αναλογία όγκου δεξαμενής προς όγκο κρεβατιών 1:1 έως 1:2 είναι αποδεκτή, ενώ για ένα σύστημα χωρίς μέσο π.χ. σύστημα σχεδίας μια αναλογία της τάξεως 1:2 έως 1:4 είναι αποδεκτή με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει ένα αποδοτικό βιολογικό φίλτρο που θα απομακρύνει στέρεα απόβλητα. Τελειώνοντας, θα ήθελα να τονίσω ξανά ότι ο ασφαλέστερος τρόπος είναι να ξεκινήσετε (με τα λιγότερα κρεβάτια) με μία αναλογία 1:1 αλλά να έχετε προβλέψει την πιθανή προσθήκη κρεβατιών στο μέλλον… Κάνουμε μετρήσεις πειραματιζόμαστε και επιχειρούμε…
Όπως καταλαβαίνεται αυτή η αναλογία εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες και η προσπάθεια να κάνω γενικεύσεις ενέχει τον κίνδυνο να σας οδηγήσω σε λάθος αποτελέσματα. Επειδή όμως σίγουρα κάποιος θα ρωτήσει κάποιο παράδειγμα ή γενικό κανόνα, θα τολμήσω να γράψω κάποιες ενδεικτικές αναλογίες χωρίς όμως να είναι δεσμευτικές… Σε συστήματα που τα κρεβάτια περιέχουν κάποιο μέσο μία αναλογία όγκου δεξαμενής προς όγκο κρεβατιών 1:1 έως 1:2 είναι αποδεκτή, ενώ για ένα σύστημα χωρίς μέσο π.χ. σύστημα σχεδίας μια αναλογία της τάξεως 1:2 έως 1:4 είναι αποδεκτή με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει ένα αποδοτικό βιολογικό φίλτρο που θα απομακρύνει στέρεα απόβλητα. Τελειώνοντας, θα ήθελα να τονίσω ξανά ότι ο ασφαλέστερος τρόπος είναι να ξεκινήσετε (με τα λιγότερα κρεβάτια) με μία αναλογία 1:1 αλλά να έχετε προβλέψει την πιθανή προσθήκη κρεβατιών στο μέλλον… Κάνουμε μετρήσεις πειραματιζόμαστε και επιχειρούμε…
πηγή
ΤΟ ΣΤΡΩΣΙΜΟ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΣ
ΤΟ ΣΤΡΩΣΙΜΟ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΣ
Όσοι έχουν ασχοληθεί με ενυδρεία σίγουρα θα έχουν σίγουρα ακούσει ξανά αυτόν τον όρο. Όμως τι είναι το στρώσιμο του συστήματος μας και γιατί είναι σημαντικό; Το στρώσιμο του συστήματος μας είναι ουσιαστικά η διαδικασία δημιουργίας ευνοϊκών συνθηκών ανάπτυξης των ωφέλιμων νιτροποποιητικών βακτηρίων τόσο μέσα στην δεξαμενή των ψαριών μας όσο και στα κρεβάτια που βρίσκονται τα φυτά μας. Είναι ίσως η πιο σημαντική και ‘λεπτή’ διαδικασία που θα ασχοληθούμε. Κι αυτό γιατί εάν δεν αναπτυχθούν αυτά τα βακτήρια τότε δεν θα μπορέσουμε να έχουμε αυτό το συμβιωτικό μικροοικοσύστημα που πρεσβεύει η ενυδρειοπονία (aquaponics). Ανεπιτυχές στρώσιμο θα έχει σαν αποτέλεσμα να συσσωρεύεται αμμωνία μέσα στο σύστημα μας και τα ψάρια μας να αρρωστήσουν και τελικά να πεθάνουν. Πράγμα πολύ άσχημο και ψυχοφθόρο.
Τα νιτροποιητικά βακτήρια υπάρχουν μέσα στο νερό και τον αέρα αλλά χρειάζεται πολύς χρόνος μέχρι να φτάσουν σε αρκετά μεγάλο πληθυσμό ώστε να υπάρχει αποδοτική νιτροτροποποιηση. Τα νιτροποποιητικά βακτηρίδια αναπαράγονται με αυτοδιπλασιασμό. Κάτω από ιδανικές συνθήκες, το Nitrosomonas μπορεί να διπλασιάζεται κάθε 7 ώρες και το Nitrobacter κάθε 13 ώρες. Συνήθως όμως, θα διπλασιάζονται κάθε 15-20 ώρες. Αυτοί οι χρόνοι διπλασιασμού είναι εξαιρετικά αργοί αν αναλογιστούμε ότι το γνωστό σε εμάς κολοβακτηρίδιο E.Coli διπλασιάζεται περίπου κάθε 20 λεπτά. Δηλαδή στο χρόνο που χρειάζεται ένα βακτήριο Nitrosomonas να διπλασιαστεί, ένα και μόνο κολοβακτηρίδιο E.Coli θα έχει διπλασιαστεί τόσες φορές που θα έχει δημιουργήσει ένα πληθυσμό κολοβακτηριδίων που θα ξεπερνάει τα 30 τρισεκατομμύρια.
Κάτω από ιδανικές συνθήκες (25-30°C και 7,4-7,8 pH) η διαδικασία του στρωσίματος μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο εβδομάδες. Πρακτικά όμως χρειάζεται τέσσερις με έξι εβδομάδες. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες ή κάτω από λιγότερο καλές συνθήκες pH η διαδικασία μπορεί να πάρει πολύ περισσότερο. Αναλυτικά: η ιδανική θερμοκρασία 25-30° C, η ταχύτητα ανάπτυξης θα μειωθεί κατά 50% στους 18°C, σε θερμοκρασία 4° θα σταματήσει η ανάπτυξη, ενώ τα νιτροποποιητικά βακτήρια θα πεθάνουν εάν η θερμοκρασία είναι μεγαλύτερη από 49°C ή κάτω από 0°C. Σε ότι αφορά το pH οι ιδανικές συνθήκες: για ταNitrosomonas είναι μεταξύ 7.8-8.0, για τα Nitrobacter 7.3-7.5, σε pH κάτω από 7 τα Nitrosomonas θα διπλασιάζονται πιο αργά, ενώ κάτω από 6.5 pH θα ανασταλεί τελείως η ανάπτυξη. Όλη διαδικασία της νιτροποίησης από τα βακτήρια θα σταματήσει σε pH κάτω από 6.
Πάμε να ξαναδούμε λίγο τον κύκλο του αζώτου ή κύκλο νιτροποίησης. ΤαNitrosomonas θα μετατρέψουν την αμμωνία σε νιτρώδη. Τα νιτρώδη με τη σειρά τους θα μετατραπούν σε νιτρικά από τα Nitrobacter.
Τόσο κατά τη διάρκεια του στρωσίματος, όσο και καθ’ όλη τη διάρκεια που θα έχουμε το σύστημα μας είναι απαραίτητο να μετράμε τουλάχιστον τρεις παραμέτρους στην δεξαμενή των ψαριών. Τα επίπεδα της αμμωνίας, των νιτρωδών, των νιτρικών και του pH.
Υπάρχουν δύο τρόποι στρωσίματος. Με και χωρίς ψάρια. Εγώ προσωπικά προτιμώ τον δεύτερο τρόπο( δηλ. χωρίς ψάρια) γιατί είναι λιγότερο αγχωτικός και δεν υπάρχει κίνδυνος να σκοτώσετε τα ψάρια σας.
Στρώσιμο Με Ψάρια
Η πηγή αμμωνίας στη δεξαμενή σας είναι τα ψάρια που τοποθετήσατε. Τα ψάρια αποβάλουν με τα απόβλητα τους και από τα βράγχια τους αμμωνία και επειδή δεν υπάρχει ικανοποιητικός αριθμός νιτροποιητικών βακτηρίων εξ αρχής, τα επίπεδα αμμωνίας θα συνεχίσουν να αυξάνονται έως ότου φτάσουν σε τοξικά επίπεδα για τα ψάρια μας. Τότε θα πρέπει ανανεώσετε ένα μέρος από το νερό της δεξαμενής σας για να κατεβάσετε τα επίπεδα αμμωνίας σε ανεκτά επίπεδα. Αυτής η αλληλουχία θα επαναληφθεί αρκετές φορές μέχρι να αποικισθεί τελικά το σύστημα μας με ικανοποιητικό πληθυσμό νιτροποποιητικών βακτηρίων. Στο μεταξύ εάν έχετε αμελήσει να μετρήσετε συχνά τα επίπεδα νιτρωδών και αμμωνίας, αυτά μπορεί να έχουν αυξηθεί σε τέτοιο επίπεδο που εξαιτίας της τοξικής τους δράσης να έχουν δημιουργήσει ανεπανόρθωτη βλάβη στα βράγχια και γενικά την υγεία των ψαριών μας. Πάμε να δούμε λίγο πρακτικά πως μπορούμε να ξεκινήσουμε το στρώσιμο με ψάρια. Θα βάλουμε στη δεξαμενή των ψαριών μας λίγα μικρά , φτηνά ψάρια ( συνήθως χρυσόψαρα) σε αναλογία περίπου 1 γραμμάριο ψαριού για κάθε 2 λίτρα νερού. Θα ξεκινήσουμε να ταΐζουμε με λίγη τροφή τα ψάρια μας κάθε μέρα. Θα μετράμε τα επίπεδα αμμωνίας, νιτρωδών, νιτρικών και pH κάθε μέρα δύο φορές. Αν τα επίπεδα αμμωνίας ανέβουν πάνω από 1 ppm ή 1 mg/L τότε σταματάτε να ταΐζετε τα ψάρια σας γιατί αν αυξηθούν παραπάνω τότε τα ψάρια σας θα δηλητηριαστούν από αμμωνία. Αν συνεχίζουν να αυξάνονται τα επίπεδα αμμωνίας τότε πρέπει να κάνετε αλλαγή νερού. Μετά από μερικές ημέρες τα επίπεδα των νιτρωδών θα ανέβουν και μετά από λίγο καιρό πρέπει τα επίπεδα των νιτρωδών να πέσουν και να αρχίσουν να εμφανίζονται νιτρικά στις μετρήσεις μας.
Στρώσιμο Χωρίς Ψάρια
Στο στρώσιμο χωρίς ψάρια χρησιμοποιούμε κάποια άλλη πηγή αμμωνίας . Αυτή η πηγή αμμωνίας μπορεί να είναι καθαρή αμμωνία από το φαρμακείο, ουρία από κάποιο γεωπονικό μαγαζί, ψαροτροφή, ή ακόμα και ανθρώπινα ούρα ( Ναι ξέρω ότι ακούγεται αηδιαστικό αλλά φαίνεται να είναι ασφαλές εκτός και αν παίρνετε φάρμακα ή έχετε κάποια ασθένεια) που τα έχουμε αφήσει σε κάποιο δοχείο για 2-3 μέρες. Εγώ προτιμώ την ουρία και την ψαροτροφή γιατί μπορείς να την βρεις πιο εύκολα. Επειδή δεν υπάρχουν ψάρια στη δεξαμενή μας μπορούμε να έχουμε αρκετά υψηλά επίπεδα αμμωνίας χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Πάμε να δούμε λίγο πρακτικά πως μπορούμε να ξεκινήσουμε το στρώσιμο χωρίς ψάρια. Προσθέτουμε περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού ουρία ανά χίλια λίτρα νερό, ή μια μεγάλη ‘χούφτα’ ψαροτροφής στο νερό της δεξαμενής μας. Αν θέλετε να είστε πιο τυπικοί πρέπει να προσθέσετε τόση ουρία ώστε τα επίπεδα της αμμωνίας να ανέβουν στα 5 ppm ή 5 mg/L. (Δεν θέλουμε να ανέβουν πολύ παραπάνω γιατί θα ανασταλεί η νιτροποιητική διαδικασία). Μετράμε τα επίπεδα αμμωνίας, νιτρωδών, νιτρικών και pH κάθε μέρα. Προσθέτουμε όση ουρία χρειάζεται ώστε τα επίπεδα της αμμωνίας να παραμένουν γύρω στο 5 ppm. Όταν αρχίσουν μετά από ημέρες να ανεβαίνουν τα νιτρώδη τότε μειώνουμε στο μισό την ποσότητα ουρίας. Μετά από ημέρες τα επίπεδα των νιτρωδών θα αρχίσουν να πέφτουν και θα ανεβαίνουν εκείνα των νιτρικών. Όταν τα επίπεδα των νιτρικών ανέβουν αρκετά τότε φυτεύουμε τα κρεβάτια μας με φυτά. Τα φυτά θα καταναλώσουν σιγά-σιγά τα νιτρικά μας. Όταν τα επίπεδα της αμμωνίας πέσουν κάτω από 1 ppm τότε προσθέτουμε τα ψάρια στη δεξαμενή μας.
Για τις μετρήσεις μας χρησιμοποιούμε ειδικά τέστ νερού για ενυδρεία (water test for aquarium).Προτιμούμε τα υγρά τέστ από τις ταινίες μέτρησης γιατί έχουν μεγαλύτερη ακρίβεια αλλά κοστίζουν όμως περισσότερα χρήματα. Τελειώνοντας θα ήθελα να πω ότι το στρώσιμο απαιτεί χρόνο οπότε πρέπει να έχετε υπομονή, να είστε μεθοδικοί και στο τέλος θα ανταμειφθείτε με ένα καλά ισορροπημένο και αποδοτικό μικροοικοσύστημα.
πηγή
ΑΝΤΛΙΕΣ
Τίς περισσότερες φορές αντλίες που προορίζονται για ενυδρεία ή τεχνητές λίμνες ή συντριβάνια θα κάνουν τη δουλειά. Σε μεγαλύτερες εγκαταστάσεις μπορεί να χρειαστούν και ισχυρότερες αντλίες άντλησης λυμμάτων.
Όταν διαλέγουμε αντλία θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας κάποια πράγματα:
Αντλίες με ονομαστική παροχή 1000 λίτρα ανα ώρα θα αποδόσουν πολύ μικρότερη ροή νερού αν χρειαστεί να προωθήσουν το νερό σε υψομετρική διαφορά άνω του ενός μέτρου. Εάν το σύστημα μας είναι συνεχούς ροής τότε αντλία μας οφείλει να μπορεί να κυκλοφορήσει το συνολικό μέγεθος της δεξαμενής των ψαριών μας σε μία ώρα, τουλάχιστον μία φορά (πχ δεξαμενή 200 lt παροχή ανλτίας από 200lt/h και επάνω). Εάν το σύστημα μας βασίζεται στο σύστημα άμπωτης-παλίροιας με χρόνο λειτουργίας ανλτίας 15min τότε πρέπει η ανλία μας να μπορεί να μετακινήσει τον όγκο της δεξαμενής μας σε 15min δηλαδή πρέπει να είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερη η παροχή της αντλίας μας από τον όγκο της δεξαμενής μας.(πχ. δεξαμενή 200lt απαιτούμενη παροχή αντλίας 200x4=800lt/h. άν ο χρόνος πλήρωσης των κρεβατιών μας είναι 10 λεπτά τότε η ανλτία μας πρέπει σε δέκα λεπτά να μετακινεί 200lt οπότε σε μία ώρα να μετακινεί 1200lt δηλαδή ονομαστική παροχή αντλίας 1200lt/h και επάνω.Όταν διαλέγουμε αντλία θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας κάποια πράγματα:
- τον όγκο του νερού που χρειάζεται να κυκλοφορεί κάθε φορά
- το μέγεθος της δεξαμενής των ψαριών μας
- το είδος του συστήματος που έχουμε κατασκευάσει
- την υψομετρική διαφορά που θα πρέπει να αντισταθμίσει η αντλία μας.
Σε γενικές γραμμές είναι προτιμότερο να πάρετε αντλία με μεγαλύτερη ονομαστική καθώς
- μπορείτε αργότερα να επεκτείνετε το συστημά σας ή να προσθέσετε κάποιο φίλτρο
- η πραγματική παροχή της αντλίας μας μπορεί να διαφέρει από την ονομαστική κατά πολύ είτε υπαρχει υψομετρική διαφορά είτε όχι.
- μια μεγαλύτερη αντλία μας επιτρέπει να μπορούμε να εκτρέψουμε την επιπλέον παροχή του νερού πίσω στη δεξαμενή μας βοηθώντας την κίνηση στην επιφάνεια με αποτέλεσμα καλύτερη οξυγόνωση του νερού. Αυτή η εκτροπή της κυκλοφορίας προστατεύει την αντλία μας καθώς πρώτον δεν πρέπει να περιορίζουμε ( να βάζουμε αντίσταση στην αντλια) την αντλία μας ωστε να πετύχουμε την επιθυμητή ταχύτητα ροής και δεύτερον σε περίπτωση που μπλοκάρει η παροχή του κρεβατιού η αντλία δεν θα καεί προσπαθώντας να πιέσει να περάσει νερό αλλά θα γίνει εκτροπή του νερού στην επιφάνεια της δεξαμενής.
Τελειώνοντας θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε δύο αντλίες για την ίδια δουλεια ώστε εάν χαλάσει η μία να λειτουργεί ή άλλη.
πηγή
ΕΙΔΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
Υπάρχουν πολλές μορφές ενυδρειοπονικών συστημάτων, από μία απλή τεχνητή λιμνούλα στην οποία επιπλέουν τα φυτά σε ''σχεδίες'' , έως στα εξαιρετικά πολυσύνθετα συστήματα με τους πολύ υψηλούς δείκτες πυκνότητας ψαριών.
Υπάρχουν μερικές βασικές μορφές συστημάτων που έχουν υιοθετηθεί σε όλο τον κόσμο, κάθε μια από αυτές τις μορφές έχει τα δικά της μοναδικά πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματά.
Συνεχούς ροής
Αρχικά υπάρχουν δύο μέθοδοι παροχής νερού στα κρεβάτια (ανάπτυξης των φυτών). Στη μέθοδο συνεχούς ροής, το νερό αντλείται από τη δεξαμενή ψαριών μέχρι το επάνω μέρος της επιφάνειας του κρεβατιού . Έπειτα, το νερό περνάει αργά μέσα από το μέσο (έχει αναφερθεί οτι δεν χρησιμοποιούμε χώμα αλλά κάποιο άλλο π.χ. βότσαλο) που χρησιμοποιούμε στα κρεβάτια πίσω στη δεξαμενή των ψαριών.
Αυτή είναι μια από τις απλούστερες μεθόδους ενυδρειοπονίας, εντούτοις έχει μερικά μειονεκτήματα. Το νερό τείνει να τρέχει γρήγορα στο κάτω μέρος του μέσου των μέσων και έπειτα κατά μήκος της βάσης στην έξοδο του κρεβατιού, χωρίς να εναποτίθενται αρκετά θρεπτικά συστατικά στο κρεβάτι. Για να αντιμετωπισθει αυτό, ένα πλέγμα άρδευσης που διοχετεύει το νερό με σωλήνες σε όλη την επιφάνεια του κρεβατιού είναι απαραίτητο, έτσι ώστε μεγαλύτερο μέρος του μέσου να διαποτίζεται και οι ρίζες των φυτών να μπορύν προσλάβουν το μεγαλύτερο μέρος του νερού και των θρεπτικών ουσιών. Εάν δεν υπάρχει κανένα πλέγμα άρδευσης το μεγαλύτερο μέρος του μέσου θα παραμένει στεγνό με αποτέλεσμα ούτε τα φυτά θα αναπτύσσονται, αλλά ούτε και το κρεβάτι θα λετουργεί αποδοτικά σαν φίλτρο για τη δεξαμενη των ψαριών μας.
Σύστημα παλίροιας- άμπωτης ( δυο φάσεων γεμίσματος - αδειάσματος) (Ebb and Flow)
Με τη προσομοίωση ενός φυσικού κύκλου παρόμοιου με εκείνου της παλίροιας και της άμπωτης, μπορούμε να αποκομίσουμε οφέλη καθώς τα κρεβάτια γεμίζουν εντελώς και αδειάζουν σε τακτά χρονικά διαστήμτα, επιτρέποντας στο οξυγόνο να φτάνει στις ρίζες των φυτών, περιορίζοντας επίσης τη συσσώρευση των στερεών αποβλήτων μέσα στο κρεβάτι. Με τα κρεβάτια να πλημμυρίζουν τακτικά, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα ισόποσης ανάπτυξης των φυτών σε όλο το κρεβάτι, μειώνοντας έτσι την ανάγκη για ένα πλέγμα άρδευσης που να διοχετεύει το νερό με σωλήνες σε όλη την επιφάνεια του κρεβατιού.
CHIFT PIST (Σταθερό ύψος στη δεξαμενή ψαριών - αντλία στην δεξαμενή-φρεατίο)
Αυτό το είδος του συστήματος χρησιμοποιεί μια αντλία στη δεξαμενή-φρεατίο που αντλεί το νερό μέσα στη δεξαμενή των ψαριών, ενώ ο σωλήνας υπερχείλισης της δεξαμενής ψαριών αναγκάζει το νερό να τρέξει, όταν υπερβαίνει ένα ορισμένο ύψος, από τη δεξαμενή ψαριών στο κρεβάτι που με τη σειρά του στραγγίζει πίσω στη δεξαμενή-φρεάτιο. Αυτό το σύστημα μπορεί να οργανωθεί με ένα χρονοδιακόπτη για την αντλία και μια μικρή έξοδο του κρεβατιού να λειτουργήσει όμοια με ένα σύστημα παλίροιας- άμπωτης.
Τα συστήματα CHIFT PIST έχουν πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις άλλες μεθόδους, έχουν όμως και μερικά μειονεκτήματα. Το κύριο πλεονέκτημα ενός συστήματος CHIFT PIST, είναι δεν υπάρχει καμία αντλία μέσα στη δεξαμενή ψαριών, η στάθμη του νερού στη δεξαμενή ψαριών βρίσκεται σε ένα αρκετά σταθερό ύψος, και εάν υπάρχει βλάβη της αντλίας ή διακοπή ρεύματος δεξαμενή των ψαρίων θα μείνει γεμάτη νερό. Τα μειονεκτήματα είναι ότι χρειάζεστε μια δεξαμενή φρεατιο με έναν μεγάλο όγκο και ένα χαμηλό ύψος, ωστε να μπορεί να κρατήσει το νερό και επίσης μια ψηλή ή υπερυψωμένη δεξαμενή ψαριών.
Απλό Σύστημα παλίροιας- άμπωτης
Αυτό είναι ενδεχομένως η απλούστερη μέθοδος οργάνωσης ενός συστήματος δυο φάσεων γεμίσματος - αδειάσματος. Το κρεβάτι με τα φυτά τοποθετείται επάνω από τη δεξαμενή τωνψαριών, το νερό αντλείται από τη δεξαμενή ψαριών στο κρεβάτι, και έπειτα μέσα από αγωγούς το νερό πηγαίνει κατ' ευθείαν πίσω στη δεξαμενή ψαριών που βρίσκεται από κάτω. Ό,τι πιο απλό υπάρχει σαν σύστημ. Εάν υπάρχει ένα πρόβλημα με την αντλία ή την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος το νερό πηγαίνει κατ' ευθείαν πίσω στη δεξαμενή των ψαριών. Αυτό το είδος του συστήματος είναι συμπαγές και έχει πολύ λίγα μειονεκτήματα, το μόνο δευτερεύον μειονέκτημα είναι ότι η στάθμη του νερού στη δεξαμενή των ψαριών κυμαίνεται κατά το γέμισμα/άδειασμα των κρεβατιών. Επίσης η αντλία είναι στη δεξαμενή των ψαριών έτσι εάν είναι μικρή η αντλία με περιορισμένη ικανότητα άντλησης στερεών, τα στερεά απόβλητα μπορούν να φράξουν την αντλία, με αποτέλεσμα να απαιτεί περιοδική συντήρηση.
Σύστημα Δεξαμενής-φρεατίου με δύο αντλίες
Λετουργεί αντλώντας νερό από τη δεξαμενή ψαριών στα κρεβάτια, έπειτα το νερό πηγαίνει από τα κρεβάτια στη δεξαμενή φρεάτιο. Μέσα στη δεξαμενή-φρεάτιο είναι μια αντλία που λειτουργεί με μηχανισμό και καθώς η στάθμη ύδατος στη δεξαμενή-φρεάτιο αυξάνεται η αντλία ανάβει, αντλώντας το νερό πίσω στην κύρια δεξαμενή ψαριών. Η βαλβίδα υπερχείλησης (φλοτερ) ανοίγει και κλείνει την αντλία μέσα στη δεξαμενή-φρεάτιο ανάλογα με το ύψος που που έχουμε καθορίσει διατηρώντας έτσι η δεξαμενή-φρεάτιο έναν καλό όγκο νερού, που επιτρέποντας σε ένα δεύτερο είδος ψαριών, ή σε νεαρούς γόνους ψαριών να βρίσκεται μέσα στη δεξαμενή-φρεάτιο.
Υπάρχουν μερικά μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα σε ένα σύστημα με δεξαμενή-φρεάτιο. Γενικά το να έχεις μια δεξαμενή-φρεάτιο σημαίνει ότι το νερό αντλείται πάρα πολλές φορές ανά ώρα στη δεξαμενή ψαριών παρέχοντας φρέσκο οξυγονωμένο νερό στα ψάρια. Επιτρέπει να φταχτεί ένα αρκετά μεγάλο σύστημα χωρίς να πρέπει να σκαφτούν ή να θαφτούν δεξαμενές μέσα στο έδαφος, και επιτρέπει την τοποθέτηση μικρών γόνων ψαριών ή άλλων ειδών ψαριών να τοποθετηθούν στη δεξαμενή-φρεάτιο. Τα μειονεκτήματα αυτού του συστήματος είναι ότι απαιτεί δύο αντλίες και, εάν υπάρχει μια διακοπή ρεύματος, ενώ τα κρεβάτια είναι γεμάτα νερό τότε υπάρχει η πιθανότητα η δεξαμενή-φρεάτιο να ξεχειλίσει, και το σύστημα να χάσει νερό.
Υπάρχουν κάποιοι απλοί τρόποι για να γεμίζει και να αδειάζει περιοδικά ένα σύστημα, αρχικά ένας χρονοδιακόπτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ρυθμίζει την αντλία πότε και για πόση διάρκεια θα γεμίζει τα κρεβάτια. Ένας απλός τρόπος να γίνει αυτό είναι με τη χρησιμοποίηση των σωλήνων υπερχείλησης, οι σωλήνες υπερχείλησης οριοθετούν τη μέγιστη στάθμη ύδατος του κρεβατιού, και το νερό που αντλείται και περισσεύει στο κρεβάτι πηγαίνει κατ' ευθείαν μέσα από τους αγωγούς υπερχείλησης στη δεξαμενή. Ενώ όταν σταματήσει η αντλία το νερό αποστραγγίζεται αργά μέσα από τις μικρές εξόδους στη δεξαμενή.
Μια άλλη μέθοδος ρύθμισης είναι με τη χρήση ενός αυτόματου σιφωνιού. Σε αυτό το σύστημα έχουμε μια σταθερή, σχετικά αργή ροή νερού στο κρεβάτι. Όταν η στάθμη του ύδατος στα κρεβάτια φτάσει σε ένα ορισμένο ύψος τότε το αυτόματο σιφώνι ενεργοποιείται λόγω της αλλαγής στην πίεση γύρω από το σιφώνι και το κρεβάτι αποστραγγίζει. Η αποστράγγιξη του κρεβατιού γίνεται γρήγορα. Τα αυτόματα σιφώνια είναι σε γενικές γραμμές πολύ αποδοτικά καθώς η αντλία δεν ανοίγει και κλείνει με αποτέλεσμα μεγαλύτερη διαρκεια ζωής είναι όμως επιρρεπή σε βλάβες περιστασιακά.
Τελειώνοντας φαίνεται να υπάρχει απεριόριστος αριθμός συνδυασμών διαφορετικών ειδών συστημάτων καλό όμως θαήταν να ξεκινήσετε αρχικά με ένα πιο απλό σύστημα και καθώς περναει ο καιρός φτιάχνετε ένα πιο πολύπλοκο.
πηγή
http://greekaquaponics.blogspot.gr/2012/03/blog-post_05.html
Υπάρχουν μερικές βασικές μορφές συστημάτων που έχουν υιοθετηθεί σε όλο τον κόσμο, κάθε μια από αυτές τις μορφές έχει τα δικά της μοναδικά πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματά.
Συνεχούς ροής
Αρχικά υπάρχουν δύο μέθοδοι παροχής νερού στα κρεβάτια (ανάπτυξης των φυτών). Στη μέθοδο συνεχούς ροής, το νερό αντλείται από τη δεξαμενή ψαριών μέχρι το επάνω μέρος της επιφάνειας του κρεβατιού . Έπειτα, το νερό περνάει αργά μέσα από το μέσο (έχει αναφερθεί οτι δεν χρησιμοποιούμε χώμα αλλά κάποιο άλλο π.χ. βότσαλο) που χρησιμοποιούμε στα κρεβάτια πίσω στη δεξαμενή των ψαριών.
Αυτή είναι μια από τις απλούστερες μεθόδους ενυδρειοπονίας, εντούτοις έχει μερικά μειονεκτήματα. Το νερό τείνει να τρέχει γρήγορα στο κάτω μέρος του μέσου των μέσων και έπειτα κατά μήκος της βάσης στην έξοδο του κρεβατιού, χωρίς να εναποτίθενται αρκετά θρεπτικά συστατικά στο κρεβάτι. Για να αντιμετωπισθει αυτό, ένα πλέγμα άρδευσης που διοχετεύει το νερό με σωλήνες σε όλη την επιφάνεια του κρεβατιού είναι απαραίτητο, έτσι ώστε μεγαλύτερο μέρος του μέσου να διαποτίζεται και οι ρίζες των φυτών να μπορύν προσλάβουν το μεγαλύτερο μέρος του νερού και των θρεπτικών ουσιών. Εάν δεν υπάρχει κανένα πλέγμα άρδευσης το μεγαλύτερο μέρος του μέσου θα παραμένει στεγνό με αποτέλεσμα ούτε τα φυτά θα αναπτύσσονται, αλλά ούτε και το κρεβάτι θα λετουργεί αποδοτικά σαν φίλτρο για τη δεξαμενη των ψαριών μας.
Σύστημα παλίροιας- άμπωτης ( δυο φάσεων γεμίσματος - αδειάσματος) (Ebb and Flow)
Με τη προσομοίωση ενός φυσικού κύκλου παρόμοιου με εκείνου της παλίροιας και της άμπωτης, μπορούμε να αποκομίσουμε οφέλη καθώς τα κρεβάτια γεμίζουν εντελώς και αδειάζουν σε τακτά χρονικά διαστήμτα, επιτρέποντας στο οξυγόνο να φτάνει στις ρίζες των φυτών, περιορίζοντας επίσης τη συσσώρευση των στερεών αποβλήτων μέσα στο κρεβάτι. Με τα κρεβάτια να πλημμυρίζουν τακτικά, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα ισόποσης ανάπτυξης των φυτών σε όλο το κρεβάτι, μειώνοντας έτσι την ανάγκη για ένα πλέγμα άρδευσης που να διοχετεύει το νερό με σωλήνες σε όλη την επιφάνεια του κρεβατιού.
CHIFT PIST (Σταθερό ύψος στη δεξαμενή ψαριών - αντλία στην δεξαμενή-φρεατίο)
Αυτό το είδος του συστήματος χρησιμοποιεί μια αντλία στη δεξαμενή-φρεατίο που αντλεί το νερό μέσα στη δεξαμενή των ψαριών, ενώ ο σωλήνας υπερχείλισης της δεξαμενής ψαριών αναγκάζει το νερό να τρέξει, όταν υπερβαίνει ένα ορισμένο ύψος, από τη δεξαμενή ψαριών στο κρεβάτι που με τη σειρά του στραγγίζει πίσω στη δεξαμενή-φρεάτιο. Αυτό το σύστημα μπορεί να οργανωθεί με ένα χρονοδιακόπτη για την αντλία και μια μικρή έξοδο του κρεβατιού να λειτουργήσει όμοια με ένα σύστημα παλίροιας- άμπωτης.
Τα συστήματα CHIFT PIST έχουν πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις άλλες μεθόδους, έχουν όμως και μερικά μειονεκτήματα. Το κύριο πλεονέκτημα ενός συστήματος CHIFT PIST, είναι δεν υπάρχει καμία αντλία μέσα στη δεξαμενή ψαριών, η στάθμη του νερού στη δεξαμενή ψαριών βρίσκεται σε ένα αρκετά σταθερό ύψος, και εάν υπάρχει βλάβη της αντλίας ή διακοπή ρεύματος δεξαμενή των ψαρίων θα μείνει γεμάτη νερό. Τα μειονεκτήματα είναι ότι χρειάζεστε μια δεξαμενή φρεατιο με έναν μεγάλο όγκο και ένα χαμηλό ύψος, ωστε να μπορεί να κρατήσει το νερό και επίσης μια ψηλή ή υπερυψωμένη δεξαμενή ψαριών.
Απλό Σύστημα παλίροιας- άμπωτης
Αυτό είναι ενδεχομένως η απλούστερη μέθοδος οργάνωσης ενός συστήματος δυο φάσεων γεμίσματος - αδειάσματος. Το κρεβάτι με τα φυτά τοποθετείται επάνω από τη δεξαμενή τωνψαριών, το νερό αντλείται από τη δεξαμενή ψαριών στο κρεβάτι, και έπειτα μέσα από αγωγούς το νερό πηγαίνει κατ' ευθείαν πίσω στη δεξαμενή ψαριών που βρίσκεται από κάτω. Ό,τι πιο απλό υπάρχει σαν σύστημ. Εάν υπάρχει ένα πρόβλημα με την αντλία ή την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος το νερό πηγαίνει κατ' ευθείαν πίσω στη δεξαμενή των ψαριών. Αυτό το είδος του συστήματος είναι συμπαγές και έχει πολύ λίγα μειονεκτήματα, το μόνο δευτερεύον μειονέκτημα είναι ότι η στάθμη του νερού στη δεξαμενή των ψαριών κυμαίνεται κατά το γέμισμα/άδειασμα των κρεβατιών. Επίσης η αντλία είναι στη δεξαμενή των ψαριών έτσι εάν είναι μικρή η αντλία με περιορισμένη ικανότητα άντλησης στερεών, τα στερεά απόβλητα μπορούν να φράξουν την αντλία, με αποτέλεσμα να απαιτεί περιοδική συντήρηση.
Σύστημα Δεξαμενής-φρεατίου με δύο αντλίες
Λετουργεί αντλώντας νερό από τη δεξαμενή ψαριών στα κρεβάτια, έπειτα το νερό πηγαίνει από τα κρεβάτια στη δεξαμενή φρεάτιο. Μέσα στη δεξαμενή-φρεάτιο είναι μια αντλία που λειτουργεί με μηχανισμό και καθώς η στάθμη ύδατος στη δεξαμενή-φρεάτιο αυξάνεται η αντλία ανάβει, αντλώντας το νερό πίσω στην κύρια δεξαμενή ψαριών. Η βαλβίδα υπερχείλησης (φλοτερ) ανοίγει και κλείνει την αντλία μέσα στη δεξαμενή-φρεάτιο ανάλογα με το ύψος που που έχουμε καθορίσει διατηρώντας έτσι η δεξαμενή-φρεάτιο έναν καλό όγκο νερού, που επιτρέποντας σε ένα δεύτερο είδος ψαριών, ή σε νεαρούς γόνους ψαριών να βρίσκεται μέσα στη δεξαμενή-φρεάτιο.
Υπάρχουν μερικά μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα σε ένα σύστημα με δεξαμενή-φρεάτιο. Γενικά το να έχεις μια δεξαμενή-φρεάτιο σημαίνει ότι το νερό αντλείται πάρα πολλές φορές ανά ώρα στη δεξαμενή ψαριών παρέχοντας φρέσκο οξυγονωμένο νερό στα ψάρια. Επιτρέπει να φταχτεί ένα αρκετά μεγάλο σύστημα χωρίς να πρέπει να σκαφτούν ή να θαφτούν δεξαμενές μέσα στο έδαφος, και επιτρέπει την τοποθέτηση μικρών γόνων ψαριών ή άλλων ειδών ψαριών να τοποθετηθούν στη δεξαμενή-φρεάτιο. Τα μειονεκτήματα αυτού του συστήματος είναι ότι απαιτεί δύο αντλίες και, εάν υπάρχει μια διακοπή ρεύματος, ενώ τα κρεβάτια είναι γεμάτα νερό τότε υπάρχει η πιθανότητα η δεξαμενή-φρεάτιο να ξεχειλίσει, και το σύστημα να χάσει νερό.
Υπάρχουν κάποιοι απλοί τρόποι για να γεμίζει και να αδειάζει περιοδικά ένα σύστημα, αρχικά ένας χρονοδιακόπτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ρυθμίζει την αντλία πότε και για πόση διάρκεια θα γεμίζει τα κρεβάτια. Ένας απλός τρόπος να γίνει αυτό είναι με τη χρησιμοποίηση των σωλήνων υπερχείλησης, οι σωλήνες υπερχείλησης οριοθετούν τη μέγιστη στάθμη ύδατος του κρεβατιού, και το νερό που αντλείται και περισσεύει στο κρεβάτι πηγαίνει κατ' ευθείαν μέσα από τους αγωγούς υπερχείλησης στη δεξαμενή. Ενώ όταν σταματήσει η αντλία το νερό αποστραγγίζεται αργά μέσα από τις μικρές εξόδους στη δεξαμενή.
Μια άλλη μέθοδος ρύθμισης είναι με τη χρήση ενός αυτόματου σιφωνιού. Σε αυτό το σύστημα έχουμε μια σταθερή, σχετικά αργή ροή νερού στο κρεβάτι. Όταν η στάθμη του ύδατος στα κρεβάτια φτάσει σε ένα ορισμένο ύψος τότε το αυτόματο σιφώνι ενεργοποιείται λόγω της αλλαγής στην πίεση γύρω από το σιφώνι και το κρεβάτι αποστραγγίζει. Η αποστράγγιξη του κρεβατιού γίνεται γρήγορα. Τα αυτόματα σιφώνια είναι σε γενικές γραμμές πολύ αποδοτικά καθώς η αντλία δεν ανοίγει και κλείνει με αποτέλεσμα μεγαλύτερη διαρκεια ζωής είναι όμως επιρρεπή σε βλάβες περιστασιακά.
Τελειώνοντας φαίνεται να υπάρχει απεριόριστος αριθμός συνδυασμών διαφορετικών ειδών συστημάτων καλό όμως θαήταν να ξεκινήσετε αρχικά με ένα πιο απλό σύστημα και καθώς περναει ο καιρός φτιάχνετε ένα πιο πολύπλοκο.
πηγή
http://greekaquaponics.blogspot.gr/2012/03/blog-post_05.html
ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΝΥΔΡΕΙΟΠΟΝΙΑΣ (ΥΔΑΤΟΠΟΝΙΑ, AQUAPONICS)
Η καλλιέργεια των φυτών και των ψαριών μέσω της ενυδρειοπονίας είναι εύκολη τόσο περιβαλλοντικά όσο και οικονομικά. Τα συστήματα ενυδρειοπονίας δεν χρησιμοποιούν χημικές ουσίες, και απαιτούν περίπου το 10 τοις εκατό του νερού που χρησιμοποιείται στην συμβατική καλλιέργεια. Τα συστήματα είναι κλειστά -- δηλαδή μόλις γεμίσουν με το νερό τους, μόνο ένα μικρό ποσό εισάγεται έκτοτε στο σύστημα για να αντικαταστήσει το εξατμισμένο νερό ή για να εξασφαλιστούν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης για τα ψάρια μας. Αλλά πώς μπορεί ένα βασισμένο στο νερό σύστημα να χρησιμοποιεί λιγότερο νερό από τη συμβατική καλλιέργεια;
Η απάντηση είναι η συνεχής επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση του νερού μέσω φυσικών βιολογικών διαδικασιών. Βασικά, τα απόβλητα από τα ψάρια παράγουν φυσικά βακτηρίδια που μετατρέπουν τα απόβλητα όπως την αμμωνία σε νιτρικό άλας. Αυτό το νιτρικό άλας απορροφάται έπειτα από τα φυτά ως πηγή θρεπτικών ουσιών. Η βασική αρχή της ενυδρειοπονίας είναι να τεθούν τα απόβλητα σε χρήση.
Ας ρίξουμε μια ματιά στη διαδικασία βήμα προς βήμα:
- Τα ψάρια που ζουν στις δεξαμενές εκκρίνουν τα απόβλητα και εκπνέουν αμμωνία στο νερό. Η αμμωνία είναι τοξική για τα ψάρια σε υψηλές συγκεντρώσεις, έτσι πρέπει να αφαιρεθεί από τις δεξαμενές ψαριών για να παραμείνουν τα ψάρια υγιή.
- Το γεμάτο αμμωνία νερό υποβάλλεται σε επεξεργασία από χρήσιμους τύπους βακτηριδίων όπως τα Nitrosomonas και Nitrobacter (νιτροτροποποιητικά βακτήρια). Τα Nitrosomonas μετατρέπουν την αμμωνία σε νιτρώδη, ενώ τα Νitrobacter μετατρέπουν τα νιτρώδη σε νιτρικά άλατα. Και τα δύο μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως λίπασμα για τα φυτά.
-

ο κύκλος του αζώτου - Το γεμάτο νιτρικά νερό εισάγεται στα υδροπονικά αναπτυσόμενα φυτά (φυτά που μεγαλώνουν χωρίς χώμα). Αυτά τα φυτά τοποθετούνται σε ''κρεβάτια'' που κάθονται στις σκάφες που γεμίζουν με το νερό, και το νερό ενισχύεται από το νιτρικό άλας που εξάγεται από τα απόβλητα ψαριών. Οι γυμνές ρίζες των φυτών κρέμονται μέσω των τρυπών των κρεβατιων μέσα στο γεμάτο θρεπτικά συστατικα νερό.
- Οι ρίζες των φυτών απορροφούν τα νιτρικά άλατα, τα οποία ενεργούν ως πλούσια σε θρεπικα συστατικά τροφή για τα φυτά. Αυτά τα νιτρικά άλατα, που προέρχονται από τα κόπρανα των ψαριών, τα άλγη και την τροφή ψαριών που αποσυντίθεται, κανονικά θα αυξάνονταν σε τοξικά επίπεδα στις δεξαμενές των ψαριών και θα σκότωναν τα ψάρια. Αλλά αντ' αυτού, χρησιμεύουν ως το λίπασμα για τα φυτά.
- Οι ρίζες των υδροπονικών φυτών λειτουργούν ως βιολογικό φίλτρο και δεσμεύουν την αμμωνία, τα νιτρικά άλατα, τα νιτρώδη άλατα και το φώσφορο από το νερό. Κατόπιν, το καθαρό νερό επανακυκλοφορεί πίσω στη δεξαμενήν με τα ψάρια.
Επειδή τα απόβλητα των ψαριών χρησιμοποιούνται ως λίπασμα, δεν υπάρχει καμία ανάγκη για χημικά λιπάσματα. Τα χρήματα και η ενέργεια που θα χρεαζόταν για να βάλουν αυτές τις χημικές ουσίες για να δουλέψουν κερδίζονται. Στην πραγματικότητα, η μόνη συμβατική μέθοδος καλλιέργειας που χρησιμοποιείται για να λειτουργήσει ένα σύστημα ενυδρειοπονίας είναι το ταΐσμα των ψαριών.
ΠΗΓΗ
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)

